Cichorium intybus of Wilde cichorei
Cichorium intybus is een vaste, tweejarige plant die groeit op dijken en in bermen. In het Nederlands heet deze soort Wilde cichorei. De plant kan een hoogte bereiken van 30 tot 120 cm. De bloeiperiode loopt van juni tot oktober; in deze periode cichorei bloeit met hemelsblauwe bloemen die bij zonnig weer vooral ’s morgens opengaan. Langs de stengels zitten ruwe, langwerpige, gekartelde bladeren die aan de onderzijde behaard zijn, terwijl de stengels ruw behaard en vertakt zijn. De natuurlijke groeiplaatsen van wilde cichorei bevinden zich vaak op rivierklei en kalkrijke grond, vooral in het rivierengebied waar de plant het beste groeit als de juiste grond zit. De oorsprong komt uit het Middellandse Zeegebied en de plant is mogelijk door de Romeinen meegebracht, nadat ook de Grieken haar al als groente gebruikten; zo verspreidde de soort zich in Nederland en België.
Het zaad vormt het eerste jaar een rozet waar in het tweede jaar stevige stengels uitgroeien die ruim een meter hoog kunnen worden. Wilde cichorei kan goed in een pot worden gekweekt, wat ideaal is voor kleine tuinen of een balkon. De jonge cichoreibladeren zijn eetbaar en kunnen rauw gegeten worden, bijvoorbeeld in salades, terwijl de wortels gestoofd, gebakken of rauw kunnen worden gegeten. De smaak van wilde cichorei is bitter, vergelijkbaar met witlof, en de plant is culinair verwant aan andijvie. Dagelijks verschijnen er nieuwe bloemen die ook geschikt zijn voor gebruik in salades. De bloemen trekken veel hommels, bijen en vlinders aan en de plant is een waardplant voor verschillende nachtvlinders, wat bijdraagt aan biodiversiteit in de tuin.
Wilde cichorei heeft een diepe penwortel en sterke, vertakte stengels. De bladeren van cichorei, zoals witlof en radicchio, zijn culinair waardevol. Cichorei heeft medicinale eigenschappen. Raadpleeg voor gebruik een expert.
Eigenschappen en kenmerken van Cichorium intybus
Cichorium intybus, of wilde cichorei, is een opvallende vaste plant die al vele eeuwen deel uitmaakt van het Europese landschap. De oorsprong van deze plant ligt in het Middellandse Zeegebied, maar dankzij de Romeinen, die de plant om haar veelzijdigheid waardeerden, is ze inmiddels wijdverspreid in Nederland en België. Wilde cichorei behoort tot de composietenfamilie en valt direct op door haar helderblauwe bloemen, die vooral in de ochtend geopend zijn en in de loop van de dag sluiten.
De plant groeit het liefst op voedselrijke grond met voldoende kalk en doet het goed op zonnige plekken, maar kan ook in halfschaduw overleven. Met haar diepe penwortel en langwerpige, ingesneden bladeren is wilde cichorei goed bestand tegen droge periodes. De jonge bladeren zijn eetbaar en worden in het voorjaar vaak als groente gegeten, bijvoorbeeld rauw in een salade of licht gestoofd. Ook de wortels zijn eetbaar en kunnen, eenmaal geroosterd en gemalen, als koffievervanger dienen
Tegenwoordig wordt cichorei op grote schaal verbouwd voor de productie van insuline, een natuurlijke suiker die veel wordt gebruikt als zoetstof in diverse producten. De plant is daarnaast een belangrijke voedselbron voor bijen en vlinders, die op de opvallende blauwe bloemen afkomen. Je vindt wilde cichorei vaak langs dijken, in bermen, bij muren en op andere zonnige, open plekken. De blauwe kleurstof uit de bloemen is wateroplosbaar, waardoor de bloemen na een regenbui soms verbleken.
De verzorging van Cichorium intybus is eenvoudig: de plant vraagt weinig onderhoud en is geschikt voor zowel volle zon als halfschaduw. Door haar veelzijdigheid en robuustheid is wilde cichorei een waardevolle aanvulling in de tuin, zowel voor de mens als voor de natuur.
Standplaats Cichorium intybus
Cichorium intybus staat het liefst op een zonnige plek in een kalkhoudende bodem. Een open plek zonder schaduw van struiken of bomen is ideaal, dan worden de stengels stevig en is de bloei rijk. Voor een rijke bloei is een zonnige plek essentieel. Wilde cichorei geeft de voorkeur aan grond die rijk is aan kalk en rivierklei, en doet het bijzonder goed in het rivierengebied waar deze grond zit. De plant kan ook uitstekend in een pot worden gekweekt, bijvoorbeeld op het balkon of in kleine tuinen. Wilde cichorei kan tegen droge perioden en staat graag in een vochthoudende, waterdoorlatende, voedselrijke grond. Meng bij het planten de bovenlaag rond de kluit met aanplantgrond. Zet de plant rechtop terug, druk de grond goed aan en geef royaal water.
Cichorium intybus snoeien en onderhouden
Cichorium intybus is makkelijk te verzorgen. De stengels van wilde cichorei zijn vertakt en ruw behaard, wat invloed heeft op het snoeien en de structuur van de plant. U kunt de uitgebloeide stengels na de bloei terug knippen als u de plant wilt verjongen of uitzaaien wilt beperken. In de winter sterft het bovengrondse deel af. Laat je het staan, dan geeft het nog wat structuur in de tuin. Knip in het vroege voorjaar al het oude loof en stengels tot vlak boven de grond weg. De plant loopt daarna weer uit vanuit de wortel. Zaailingen die op ongewenste plekken verschijnen kun je eenvoudig weghalen of verplanten.
Veelgestelde vragen over Cichorium intybus:
Is cichorei en witlof hetzelfde?
Antwoord:
Cichorium intybus, ook wel cichorei genoemd, is een plant die nauw verwant is aan witlof en andijvie. Net als bij witlof zijn de bladeren van cichorei culinair waardevol en worden ze vaak gebruikt in salades en andere gerechten. Andijvie, die al sinds de Romeinse tijd als groente wordt gegeten, behoort tot dezelfde familie en wordt net als cichorei gewaardeerd om haar bladgroenten.
Hoe eet je cichoreiwortel?
Antwoord:
De wortels van wilde cichorei (Cichorium intybus) zijn eetbaar en kunnen op verschillende manieren worden bereid: je kunt ze gestoofd, gebakken of zelfs rauw eten. Rauw eten van de wortels of jonge bladeren in salades is een manier om de verse smaak en voedingswaarde te behouden. Houd er rekening mee dat de wortels een uitgesproken bittere smaak hebben. Daarnaast kunnen de wortels worden geroosterd en gemalen om een cafeïnevrije koffiesurrogaat te maken, wat een bekend alternatief is voor gewone koffie.
Is Wilde cichorei eetbaar?
Antwoord:
Ja, cichorium intybus (wilde cichorei) is eetbaar. De jonge cichoreibladeren kunnen zowel rauw gegeten worden in salades als gestoofd worden toegevoegd aan warme gerechten. Ook de nieuwe bloemen van de plant zijn eetbaar en kunnen bijvoorbeeld in salades worden verwerkt; ze openen en sluiten dagelijks en geven een mooie, kleurrijke toevoeging. De smaak van wilde cichorei is bitter, vergelijkbaar met witlof. Niet alleen de bladeren en bloemen zijn eetbaar: ook de wortels van wilde cichorei kunnen worden gegeten, bijvoorbeeld gestoofd, gebakken of zelfs rauw.
