Koelreuteria paniculata of Chinese vernisboom of Lampionboom
Koelreuteria paniculata is van oorsprong een kleine boom, maar deze variant wordt als laag struikje van ongeveer 50 cm hoog aangeboden. De plant staat onder vele namen bekend, zoals lampionboom, Chinese vernisboom en blaasjesboom. Koelreuteria paniculata is een bladverliezende boom afkomstig uit noordoostelijk China en Korea. In 1747 werd de soort door jezuïet Pierre d'Incarville in Europa geïntroduceerd. Het compacte struikje heeft frisgroen, geveerd of dubbel geveerd blad met duidelijke lobben en een grof gezaagde rand, en een bossige groei. Bij volwassen exemplaren ontwikkelt de boom een uiteindelijke boomvorm met een hoogte van 8 tot 13 meter en een breedte van 8 tot 10 meter. De kroon is breed en onregelmatig rond, met een halfopen vertakking die voor een luchtige uitstraling zorgt. De stam is grof en de twijgen dragen bij aan de natuurlijke uitstraling van de boom.
Bij volwassen exemplaren verschijnen in de zomer opvallende, gele bloemen in pluimen; de bloemkleur en bloeitijd zijn een belangrijk kenmerk van deze soort. De bloemen zijn nectarrijk en trekken bijen en andere insecten aan. Na de bloei volgen papieren zaaddoosjes die doen denken aan kleine lampionnetjes – daaraan dankt de lampionboom zijn naam. Het blad verkleurt in de herfst naar geel en oranje tinten (herfst naar geel), wat de boom extra sierwaarde geeft doordat het loof verkleurt. Koelreuteria paniculata is niet giftig voor mensen en dieren. De boom is redelijk winterhard tot -15°C, maar jonge exemplaren zijn vorstgevoelig en hebben bescherming nodig. De Koelreuteria paniculata wordt in parken en tuinen gebruikt als sierboom vanwege zijn opvallende bloemen en vruchten. Bij een jonge struikvorm zijn bloei en lampionnetjes soms nog beperkt, maar het blad en de vorm maken hem nu al decoratief.
Beschrijving van de Koelreuteria paniculata
De Koelreuteria paniculata, beter bekend als Chinese vernisboom of gele zeepboom, is een middelgrote boom die direct opvalt door zijn brede, onregelmatige kroon en sierlijke uitstraling. Deze boom groeit uit tot een echte blikvanger in de tuin of het park, mede dankzij het geveerde blad met een gezaagde bladrand. Elk blad bestaat uit 7 tot 15 deelblaadjes die in het voorjaar bronskleurig uitlopen en gedurende het seizoen verkleuren naar fris groen. In de herfst transformeert het blad naar een prachtig palet van geel, oranje en soms zelfs rood, waardoor de boom extra sierwaarde krijgt.
Tijdens de zomermaanden bloeit de Koelreuteria paniculata uitbundig met talrijke kleine, gele bloemen die in grote, open pluimen van wel 30 cm lengte aan de uiteinden van de takken staan. Deze pluimvormige bloeiwijze trekt volop bijen en vlinders aan, wat de boom tot een waardevolle drachtboom maakt voor insecten en bijdraagt aan de biodiversiteit in de tuin. De gele bloemen staan prachtig af tegen het groene blad en zorgen voor een zomerse uitstraling.
Na de bloei verschijnen de kenmerkende blaasvormige vruchten, die eerst groen zijn en later verkleuren naar brons. Deze decoratieve vruchten blijven tot ver in de winter aan de boom hangen en bevatten enkele glanzend zwarte zaden. De vruchten geven de boom een speels en exotisch karakter, zeker wanneer ze in de herfst en winter tussen het verkleurende blad en de kale takken blijven hangen.
Jonge bomen zijn gevoelig voor vorst, maar herstellen doorgaans snel. Hoe warmer het klimaat, hoe rijker de bloei en hoe opvallender de herfstkleur. De Koelreuteria paniculata is verkrijgbaar als meerstammige boom, waarbij meerdere takken vanuit de basis omhoog groeien. Dit geeft de boom een natuurlijke, open kroon en maakt hem bijzonder geschikt als solitair in de tuin of als eyecatcher in parken en op pleinen.
De Chinese vernisboom is niet alleen geliefd om zijn sierwaarde, maar ook vanwege zijn aanpassingsvermogen. Hij groeit goed op verschillende bodemsoorten, van zandgrond tot kleigrond, zolang de grond goed doorlatend is. De boom verdraagt droogte en luchtvervuiling, waardoor hij ook in stedelijke omgevingen tot zijn recht komt. Door zijn middelgrote formaat en brede kroon is de Koelreuteria paniculata ideaal voor middelgrote tuinen, waar hij met zijn opvallende bloei, herfstkleur en bijzondere vruchten jarenlang voor kleur en leven zorgt.
Standplaats Koelreuteria paniculata (struikvorm) met gele bloemen
Lampionboom in struikvorm staat graag op een warme, zonnige plek. Een juiste groeiplaats is belangrijk voor een gezonde ontwikkeling. Een plaats in de volle zon of lichte halfschaduw werkt goed, bijvoorbeeld bij een terras, in de border of in een grote pot. Koelreuteria paniculata groeit het best in een losse, goed doorlatende tuingrond en is uitermate geschikt voor droge grond; de boom doet het goed op plekken met minder waterbereik. De bodem mag normaal vochtig zijn, maar water moet na een bui wel weg kunnen zakken zodat de wortels niet te lang in natte grond staan.
Bij het planten kan de bestaande grond rond de kluit worden gemengd met een goede aanplantgrond. . Plaats Koelreuteria paniculata ongeveer op dezelfde hoogte in het plantgat zoals deze in de kwekerspot zit. Bedek de wortels voorzichtig met de aarde en geef daarna royaal water. In het eerste jaar na aanplant is het belangrijk om tijdens droge en warme periodes extra te gieten, omdat het wortelgestel dan nog ondiep is en sneller kan uitdrogen.
Koelreuteria paniculata kan goed tegen droogte, maar jonge bomen hebben bij warme zomers extra water nodig. Geef bij het bestellen uw voorkeur aan voor leverdatum of leverwijze, zodat hier rekening mee gehouden kan worden.
Koelreuteria paniculata snoei en onderhoud (struikvorm)
De struikvorm van lampionboom vraagt weinig snoei. Snoeien is meestal niet noodzakelijk, maar als het toch nodig is, doe dit dan het beste in de late winter of het vroege voorjaar. In het vroege voorjaar kunnen dode, beschadigde of naar binnen groeiende takjes worden weggeknipt om de kroon luchtig en netjes te houden. Het is belangrijk om slechts een klein beetje te snoeien om de natuurlijke vorm te behouden. Wilt u het struikje extra compact houden, dan kunnen de jonge scheuten licht worden ingekort.
Zorg in de eerste jaren voor wat extra water in droge periodes en eventueel een lichte bemesting in het voorjaar, volgens de aanwijzingen op de verpakking van het gekozen product. Met deze eenvoudige verzorging blijft Koelreuteria paniculata als laag struikje een bijzondere, compacte blikvanger met een exotische uitstraling.
