Echium vulgare of Slangenkruid
Echium vulgare behoort tot de ruwbladigenfamilie en is een opvallende bloeier met grote, pluimvormige bloemen die variëren van roze tot diepblauw. Deze grote bloemen zijn belangrijk voor insecten en zorgen voor een levendig en kleurrijk beeld. Slangenkruid, zoals deze plant meestal wordt genoemd, vormt rechte stengels met smalle, ruwe bladeren. In de bloeitijd staan de stengels vol met aren waarop de bloemen van kleur veranderen. De bloemen zitten vol nectar en worden massaal bezocht door bijen, hommels, vlinders en solitaire bijen. Hierdoor is Slangenkruid een waardevolle voedselbron voor insecten, vooral bijen, en draagt de plant bij aan de biodiversiteit.
Slangenkruid is een inheemse plant in Nederland en sluit goed aan bij het lokale ecosysteem. Het verspreidingsgebied van deze soort omvat Nederland, grote delen van Europa en delen van Noord-Amerika waar de plant ingevoerd. De plant groeit van nature op bemeste zandgrond, kalkrijke duinen, rivierduinen en andere zandgrond. De zaden van Echium vulgare worden gegeten door vogels, wat de ecologische waarde verder vergroot. Daarnaast is de plant een waardplant voor verschillende nachtvlindersoorten.
Echium vulgare is een pionierplant die geschikt is voor natuurlijke borders, dijken, akkerranden en grindtuinen vanwege zijn droogtetolerantie. De plant wordt toegepast als waardevolle pionierplant op droge, zonnige plekken.
De plant heeft een gematigde groeisnelheid en is meestal een tweejarige plant die een hoogte van 30 tot 100 cm bereikt. De bloeiperiode loopt van mei tot september. Echium vulgare kan goed gecombineerd worden met andere planten die dezelfde voorkeur voor de standplaats hebben. De naam 'Slangenkruid' komt van de gaffelvormig gespleten stijl, die lijkt op een slangentong.
Kenmerken van Echium vulgare
Slangenkruid (Echium vulgare) is een opvallende, tweejarige plant die in Nederland inheems is en vooral bekend staat om zijn stekelig behaarde bladeren en zijn voorkeur voor een zonnige standplaats. In het eerste jaar vormt de plant een rozet bestaande uit langwerpige, stekelige bladeren die direct opvallen door hun ruwe textuur en grijsgroene kleur. De stekelige bladeren beschermen de plant tegen vraat van bijvoorbeeld slakken. Echter bij aanraking van de huid kan het bij de mens irritatie veroorzaken.
In het tweede jaar groeit Slangenkruid uit tot een volwassen hoogte van 30 tot 100 cm. Uit het rozet ontwikkelt zich een stevige, rechtopstaande stengel met lancetvormige bladeren die verspreid langs de stengel staan. De hele plant heeft een robuuste, stekelige uitstraling, wat hem uniek maakt in de border of in een natuurlijke aanplanting.
De bloei van Slangenkruid is spectaculair: van mei tot september verschijnen er grote, blauwe bloemen die bij het openen verkleuren van paars naar helder blauw. Deze bloemen zijn rijk aan nectar en trekken een breed scala aan bestuivers aan, waaronder honingbijen, hommels, vlinders en tal van andere insecten. Slangenkruid is daarmee een echte waardplant en levert een belangrijke bijdrage aan de biodiversiteit in de tuin of het landschap.
Dankzij zijn ecologische waarde is Slangenkruid een uitstekende keuze voor wie een insectvriendelijke tuin wil aanleggen. Door Slangenkruid te combineren met andere planten ontstaat een kleurrijke en gevarieerde beplanting die het hele seizoen aantrekkelijk blijft voor mens en dier.
Hoewel Slangenkruid in heel Nederland voorkomt, is het in noordoostelijk Nederland een zeldzame plant. Buiten Europa is de plant ook in Noord-Amerika ingevoerd, waar hij zich thuis voelt op arme, droge grond in een warm klimaat. De plant verspreidt zich gemakkelijk door zelf uit te zaaien, waardoor hij zich als vaste plant in de tuin kan handhaven.
De Nederlandse naam Slangenkruid verwijst naar het bijzondere uiterlijk van de plant, terwijl de botanische naam Echium vulgare afkomstig is van het Griekse woord voor ‘adder’ of ‘slang’. Andere benamingen zijn Adderkop, IJzerkruid en Wilde Osse-tong. Met zijn stekelig behaarde bladeren, opvallende blauwe bloemen en grote ecologische waarde is Slangenkruid een waardevolle aanvulling voor iedere tuin die biodiversiteit en natuurlijke schoonheid hoog in het vaandel heeft staan.
Zonnige standplaats Echium vulgare
Voor Slangenkruid is een warme, zonnige plek in een zanderige, kalkhoudende bodem het meest geschikt. Echium vulgare groeit het beste op goed doorlatende grond, zodat overtollig water snel weg kan en de wortels gezond blijven. Een warme plek is essentieel voor een optimale groei van Slangenkruid. In de volle zon blijft de plant stevig en komt de bloemkleur het mooist tot zijn recht. De grond mag best wat droger zijn. Een licht vochtige, waterdoorlatende bodem sluit goed aan bij de natuurlijke standplaats van Echium vulgare. De plant kan op veel soorten tuingrond groeien, zolang de grond maar niet zwaar en lang nat blijft. Een rand van de border, een stenige hoek of een wat schralere strook zijn prima. Zodra de wortels goed vastzitten, kan Slangenkruid droge perioden goed verdragen.
Echium vulgare snoeien en onderhouden
Slangenkruid heeft weinig onderhoud nodig. Na de bloei kunnen uitgebloeide stengels worden weggeknipt als een nette uitstraling gewenst is of als u uitzaaien wilt beperken. Laat u een deel van de stengels staan, dan vallen de zaden op de grond en verschijnen er later nieuwe jonge planten, die in het tweede jaar gaan bloeien. Nieuwe planten ontstaan dus uit zaad dat op de grond valt en daar kan kiemen. Overtollige zaailingen kunnen eenvoudig worden weggenomen of op een andere plek in de tuin worden gezet.
