Symphytum officinale of Gewone smeerwortel
Symphytum officinale is een krachtige, vaste plant uit de ruwbladigenfamilie (Boraginaceae), een inheemse en algemeen voorkomende plant in gematigde streken van Europa. Het is een kensoort voor natte strooiselruigten. Deze soort, in het Nederlands Gewone smeerwortel genoemd, groeit op vrijwel alle grondsoorten mits vochtig en voedselrijk, en is te vinden in uiterwaarden, bermen, dijken, struwelen, moerassige graslanden, slootkanten en langs waterkanten van rivieren en beken. In België en Nederland komt de plant algemeen voor; in Noord-Amerika is ze ingevoerd en verwilderd.
De plant wordt 30-100 cm hoog en heeft ruwbehaarde, vertakte stengels en grote, ruwe bladeren met duidelijke nerven aan de onderzijde. Uit de stevige penwortel, die zwart is aan de buitenkant en wit van binnen, groeien de holle stengels. Van mei tot augustus verschijnen de buisvormige, klokvormige bloemen in hangende trossen, met bloemkleuren variërend van paars, roze tot crème. De bloemen hebben spits toelopende kelkbladen, vergroeide kroonbladen en een vergroeide kroonbuis, bevatten meeldraden en een vier-hokkig vruchtbeginsel. Na de bloei vormt zich een splitvrucht met zaden voorzien van een vlezig aanhangsel.
De bloemen zijn rijk aan nectar en stuifmeel en worden druk bezocht door hommels, bijen, metselbijen, zweefvliegen en vlinders. Gewone smeerwortel heeft een voorkeur voor zonnige tot halfschaduwrijke plekken met vochtige, voedselrijke grond. De plant kan zich uitbreiden en woekeren; het is daarom aan te raden hem in een border of langs een kant te planten en in groepen te zetten om omvallen te voorkomen. Moerasspirea is een vergelijkbare plant voor natte plekken in de tuin.
Gewone smeerwortel stond vroeger bekend als belangrijk geneeskruid in klooster- en boerderijtuinen voor heling van botbreuken en gewrichtsontstekingen. Tegenwoordig krijgt de plant vooral een plek als sterke, natuurlijke borderplant of als groenbemester in de moestuin.
Standplaats Symphytum officinale
Gewone smeerwortel voelt zich thuis op plekken in een voedselrijke, vochtige bodem. De voorkeur van Symphytum officinale gaat uit naar zonnige tot licht beschaduwde plekken. Een plaats langs een vijver, sloot of in een lage hoek van de tuin is heel geschikt. Symphytum officinale groeit op vrijwel alle grondsoorten, mits deze vochtig en voedselrijk zijn. Zon tot lichte halfschaduw werkt goed; in de volle zon is wat extra vocht belangrijk. De grond mag voedzaam en watervasthoudend zijn zonder echt drassig te worden. Plant de gewone smeerwortel bij voorkeur in een border of aan de kant van de tuin om woekeren te voorkomen en een mooie, samenhangende tuinindeling te creëren.
Symphytum officinale snoeien en onderhouden
In het najaar sterven alle bovengrondse delen van Symphytum officinale af, maar de wortelstok onder de grond blijft leven en verzamelt energie voor het volgende voorjaar. Deze plant is geschikt voor groepsbeplanting om te voorkomen dat hij uit elkaar valt naarmate hij groter wordt. Grote, oude bladeren en stengels in het vroege voorjaar verwijderen; de plant maakt daarna weer snel nieuw blad. Gewone smeerwortel kan zich flink uitbreiden en zich verspreiden in de tuin. Het plaatsen van een border kan helpen om woekeren te voorkomen en de plant binnen de gewenste tuinindeling te houden. Komt de plant te ver een pad of andere beplanting in, dan met een spade delen uitsteken. Weggenomen stukken eventueel op een andere plek gebruiken of op de composthoop leggen.
Veel gestelde vragen over Gewone smeerwortel:
Wat is de beste standplaats voor Symphytum officinale?
Antwoord:
Symphytum officinale heeft een duidelijke voorkeur voor zonnige tot licht beschaduwde plekken in de tuin. De plant groeit op vrijwel alle grondsoorten, zolang deze vochtig en voldoende voedselrijk zijn. Dit maakt hem geschikt voor diverse groeiplaatsen, zoals waterkanten, dijken en uiterwaarden. Om woekeren te voorkomen, is het aan te raden Symphytum officinale in een border of langs de kant van een border te planten. Zo blijft de plant goed beheersbaar en kun je hem mooi combineren met andere borderplanten voor een aantrekkelijke en biodiverse tuinindeling.
Is Gewone smeerwortel onkruid?
Antwoord:
Symphytum officinale wordt soms als onkruid gezien omdat de plant zich gemakkelijk kan verspreiden in de tuin. Om te voorkomen dat de plant woekert en zich ongewenst uitbreidt, is het aan te raden om symphytum officinale in een border te planten. Een border helpt om de groei te begrenzen en houdt de plant op de gewenste plek in de tuin.
Is Gewone smeerwortel giftig?
Antwoord:
Ja, de smeerwortel kan bij inname giftig zijn voor mensen en dieren.
